Er lijkt een algemene consensus te bestaan over deze standaarddefinitie. Wanneer het gaat om het begrip nadere invulling te geven, verschillen de meningen echter. Ik sta hier kort stil bij een viertal vraagstukken die in het internationale discours vaak genoemd worden. Ze hebben betrekking op respectievelijk de aard van de ontwikkeling die de hoofdpersoon meemaakt, de kenmerkende onderdelen van een verhaal in dit genre, de leeftijdscategorie van de hoofdpersoon en de sociale en culturele context waarin het verhaal zich afspeelt.
De nadruk op de aard van de ontwikkeling van de hoofdpersoon is weerspiegeld in de veel voorkomende neiging coming-of-age boeken te vereenzelvigen met de negentiende-eeuwse Bildungsroman. Deze term werd in 1819 bedacht door de Duitse filoloog Karl Morgenstern (1770-1852), hoogleraar aan de van oorsprong Zweedse universiteit te Dorpat (Tartu) in het hedendaagse Letland. Dank zij de Duitse filosoof Wilhelm Dilthey (1833-1911) deed deze term later in de negentiende eeuw haar intrede in een bredere discussie over literatuur. In de twintigste eeuw ontstond echter de nodige verwarring over wat het begrip precies inhield. Volgens experts vloeit de verwarring voort uit de verschillende betekenissen van het Duitse woord Bildung: vorming, beschaving, opleiding, zelfs inwijding (James Hardin, red., Reflection and action. Essays on the Bildungsroman. 1991). De Bildungsroman wordt geassocieerd met de negentiende-eeuwse vormeisen die strikter waren dan bij coming-of-age romans in het algemeen. De Bildungsroman kan het best beschouwd worden als een sub-genre van het coming-of-age genre.
Welke onderdelen van het verhaal zijn kenmerkend of zelfs onmisbaar bij een coming-of-age roman? De sterke nadruk op gevoelens bij de hoofdpersoon brengt vanzelf een één-dimensionaal perspectief in de vertelling met zich mee. Alles wordt gezien door de bril van deze ene persoon en er is veel ruimte voor zelfreflectie en introspectie. Een ander cruciaal element is een scherp omlijnd karakter van de hoofdpersoon; bij dit genre passen geen wazige impressies van identiteit. Doorgaans verandert het karakter in de loop van het verhaal, van egoïstisch of egocentrisch naar de extroverte houding van iemand die open staat voor anderen. De hoofdpersoon wordt verstandig in plaats van naïef, een realist eerder dan een idealist, rijp eerder dan kinderlijk. Maar dergelijke veranderingen gaan niet vanzelf. Volgens de traditie van de Bildungsroman dient de verandering vergezeld te gaan van pijn of zelfs lijden. In romans die wat verder van deze traditie afstaan, zal het eerder gaan om teleurstellingen en nieuwe ervaringen die de hoofdpersoon vormen. In verhalen die voor kinderen bestemd zijn, zal de hoofdpersoon niet volwassen worden, wél in geestelijke zin groeien. There is a standard definition of what the genre coming-of-age entails: a story of fiction about the evolution of one or more characters from childhood to adult life. It is a prerequisite in this type of novel that the protagonist undergoes a process of growth, development, increasing maturity, especially in emotional respect. He or she confronts obstacles on the way, overcomes these and ripens into adulthood.
There seems to be general consensus concerning this standard definition. Yet, opinions vary when it comes to substantiating the concept. I will touch briefly on four issues that frequently show up in the international discourse. They refer to the very nature of development experienced by the protagonist, the defining elements of a coming-of-age story, the age group of the protagonist, and the social and cultural context of the story, respectively.
The strong emphasis on the protagonist's development is reflected in the common tendency to equate coming-of-age stories with the nineteenth-century Bildungsroman. This term was coined in 1819 by a German philologist, Karl Morgenstern (1770-1852), professor at the university of Dorpat (Tartu) in present-day Latvia, a university dating from the time this region was a Swedish overseas territory. Later on in the nineteenth century, the German philosopher Wilhelm Dilthey (1833-1911) popularized the term and it became widely used. However, in the twentieth century some confusion arose about what the term exactly stood for. Experts pointed at the various meanings of the German word Bildung like formation, civilization, education, even initiation (James Hardin, ed., Reflection and action. Essays on the Bildungsroman. 1991). The Bildungsroman is best considered as a subgenre of the coming-of-age genre.
Which elements of a story are essential in a coming-of-age novel? The emphasis on the protagonist's emotions automatically calls for a one-dimensional perspective in story-telling. Everything is observed from the protagonist's point of view and there is much room for reflection and introspection. Another crucial component is a sharply defined personality of the protagonist. Vage impressions of identity do not go well with this type of story. The protagonist's personality as a rule changes in the course of the story, from being egoistic or egocentric to becoming extrovert with an open mind towards other people. The protagonist becomes wise instead of naive, a realist rather than an idealist, mature rather than childish. But such changes do not come about without struggle. In the tradition of the Bildungsroman the protagonist must suffer. Varieties diverting from that tradition are more likely to incorporate disappointment and new experiences in the protagonist's development. Children's stories will show the protagonist maturing, but not yet becoming an adult.
De jongeman die diep over zijn eigen leven nadenkt is het prototype
van de hoofdpersoon in een coming-of-age roman.The young man who reflects about life is the prototype
of the main character in a coming-of-age novel.
Van welke leeftijd behoort de hoofdpersoon te zijn? Hierover lopen de meningen uiteen. Het geijkte beeld van de hoofdpersoon in een coming-of-age roman is een jongen (vaker dan een meisje) in zijn late tienerjaren. Dit was ook regel in de negentiende-eeuwse Bildungsroman. In de twintigste eeuw werd de leeftijdscategorie echter verruimd tot vroeg- of mid-twintigers. Dit leidde weer tot de nodige verwarring over wat het genre coming-of-age inhield. Een expert op genrestudie, Barbara White, ontwierp een nieuwe term: puberteitsroman, opgehangen aan de leeftijd van de hoofdpersoon: tussen de twaalf en negentien jaar (Kenneth Millard, Coming of age in contemporary American fiction, 2007). Niet iedereen is gelukkig met deze definitie.
Een apart punt dat nauw met de keuze van de leeftijdscategorie samenhangt is ontwakende seksualiteit als voornaam thema in het verhaal. Hierbij behoren ook twijfels over een mogelijk homoseksuele geaardheid. Ook al vallen coming-of-age boeken niet zomaar onder de noemer homoliteratuur, ze snijden wel geregeld een dergelijke thematiek aan.
De sociale en culturele context van het verhaal is uiteraard ook belangrijk. Meestal, maar niet altijd spelen coming-of-age romans zich af in het verleden, zij het zelden in een heel ver verleden. Het is logisch te veronderstellen dat coming-of-age verhalen alleen een zinvolle plek kunnen krijgen op het moment dat in de samenleving de transitie van kind naar volwassene als een aparte ontwikkelingsfase onderkend wordt. In de tweede helft van de twintigste eeuw is er binnen dit genre toenemende aandacht voor inwijdingsrituelen als een essentieel onderdeel van het coming-of-age proces. Dit is geïnspireerd door het werk van toonaangevende antropologen, zoals de Amerikaanse Margaret Mead (1901-1978). Al vroeg in haar carrière publiceerde ze een wetenschappelijke studie, Coming of age in Samoa (1928), die een bestseller werd. Over de sociale en culturele implicaties van inwijdingsrituelen voor het coming-of-age verhaal zijn de experts in genrestudie het nog lang niet eens.
De coming-of-age thematiek treedt doorgaans minder op de voorgrond in genres als fantasy of science fiction, hoewel voorbeelden daarvan niet ontbreken, getuige bij voorbeeld het eerste boek in de zesdelige boekenreeks Dune van de Amerikaanse sciencefictionauteur Frank Herbert (1965-1985, in het Nederlands als Duin–reeks 1975-1986). Ook in het afzonderlijke genre fanfictie komen we geregeld coming-of-age ervaringen tegen in verhalen verzonnen voor personages die aan een bestaand werk van fictie zijn ontleend.
In mijn eigen werk is coming-of-age een telkens terugkerend thema. Mijn romans en korte verhalen passen binnen de lossere afbakening qua leeftijd en ze beantwoorden wellicht niet geheel aan de strikte vormeisen van de Bildungsroman. Karakter en gedrag van mijn hoofdpersonen weerspiegelen echter de kenmerkende componenten van de coming-of-age fase in het leven. Hoofdpersoon Vincent in mijn roman Scherpe Kleuren (2014) hoort thuis in de categorie 'puberteitsroman', terwijl Michael in de daaraan voorafgaande trilogie De jonge reiziger/docent/geleerde (2006-2009) net buiten die grens valt. Bij Stellan en Rick in Duel der Vikingen (2017) en de vijf jongens in Het jongenshuis (2018) doet zich hetzelfde voor: zowel de laattieners als de jongtwintigers doen ervaring op tijdens hun volwassenwording. Mijn voorkeur voor een iets ruimere afbakening van de leeftijd van de hoofdpersoon in een coming-of-age verhaal dan alleen de tienerjaren, blijkt eveneens uit mijn korte verhalen.
Mijn verhalen spelen zich veelal af in onze eigen tijd en een vertrouwde Westerse samenleving, maar dat is lang niet altijd het geval. Zo is de handeling in mijn roman Het Jongenshuis gesitueerd in Indonesië, ook al zijn alle belangrijke personages afkomstig uit Zweden. Het gros van mijn korte verhalen vallen onder de noemer historische fictie.
Er is op deze website een selectie gemaakt van verhalen van fictie, voornamelijk boeken, maar incidenteel ook films en TV series. De presentatie van geselecteerde werken wordt gedaan onder vijf rubrieken: eerst Klassieken, vervolgens vier onderscheiden taalgebieden, achtereenvolgens Amerikaans, Brits, Nederlands en Zweeds. Deze indeling verraadt natuurlijk mijn eigen afkomst en achtergrond. Incidenteel is een aparte titel vanuit aanpalende taalgebieden onder een van deze vier rubrieken ondergebracht. De selectie op deze website pretendeert absoluut niet volledig te zijn; ze is voortgekomen uit mijn voorkeuren en kennis op dit moment. Suggesties tot aanvullingen zijn meer dan welkom.
De informatie over werken van fictie rondom het thema coming-of-age is op twee verschillende momenten aangebracht, eerst voorafgaand aan de launch van deze website in oktober 2015, vervolgens door middel van een update begin 2021. Onder de toegevoegde titels bevinden zich zowel oudere werken, die ik pas later ontdekte, als onlangs verschenen titels.
Voor het lezersgemak zijn de nieuwe vondsten vooraan geplaatst onder elk van de rubrieken.
What is the suitable age group for the protagonist? Opinions vary. The typical case is the boy (rarely a girl) in his late teens. This was often the case in the nineteenth-century Bildungsroman. In the twentieth century the age group was widened to embrace also persons in the early or mid-twenties. This resulted in confusion about what constituted the defining characteristic of the coming-of-age genre. One expert in genre studies, Barbara White, introduced a new term, novel of adolescence, restricting the age group to twelve up to nineteen (Kenneth Millard, Coming of age in contemporary American fiction, 2007). Not everybody agreed.
Another issue that is intimately connected with the specification of the age group is emerging sexual feelings as an important theme in the story. On occasion, this will also include doubts about a possible homosexual orientation. Although coming-of-age books do not readily fit in under the label of gay fiction, they regularly touch upon such themes.
The social and cultural context is of course important. Usually, but certainly not always, the story takes place in the past, although not in a very distant past. We may safely assume that coming-of-age stories can only have emerged as a separate genre when the transition from childhood to being an adult was recognized in society as a phase of development of its own. The second half of the twentieth century has seen an increasing attention for rites of initiation as an integral part of the process of coming of age. This has been inspired by the work of prominent anthropologists such as Margaret Mead (1901-1978). At an early stage in her career, she published an academic study, entitled Coming of age in Samoa (1928) that became a bestseller. However, the experts in genre studies have not reached much of a consensus so far about the social and cultural implications of rites of passage in coming-of-age stories.
The theme of coming of age generally figures less prominently in genres such as fantasy or science fiction, although examples are not lacking as illustrated by for instance the first volume in the six-volume novel series Dune by the American science fiction writer Frank Herbert (1965-1985). In the separate genre of fan fiction we regularly find coming of age experiences integrated into plots construed for personages who have been derived from existing works of fiction.
Coming of age is a theme showing up time and again in my own work. My novels and short stories adhere to the loosely defined age demarcation and may not fully meet the formal criteria of the Bildungsroman. Yet, character and behaviour of my protagonists do reflect the typifying components of the coming of age phase in life. Protagonist Vincent in my novel Scherpe Kleuren ("Sharp Colours", 2014) fits into the category "novel of adolescence", whereas Michael in the preceding trilogy The Young Traveller/Lecturer/Scholar (2006-2009) falls outside the boundaries of that category. The same pattern applies also to Stellan and Rick in Duel der Vikingen (2017, on this website as Duel of Vikings) as well as the five boys in Het Jongenshuis ("House of Boys", 2018): both those in their late teens and those in their early twenties gain experience when growing into adulthood. My preference for a somewhat wider age demarcation of protagonists in a coming of age story is also evident from my short stories.
My stories are usually situated in contemporary times in familiar Western society, although that is not always the case. The plot in my novel Het Jongenshuis, for instance, is set in Indonesia although all main personages come from Sweden. The bulk of my short stories are works of historical fiction.
On this website a selection of stories of fiction has been made, primarily books, but occasionally also films and television series. Selected titles are presented under five headings, starting with Classics, subsequently differentiated by field of language, consecutively American, British, Dutch and Swedish. This classification obviously discloses my own origin and background. On occasion an individual title from an adjacent field of language has been included under one of these four headings. The selection on this website does certainly not pretend to be exhaustive; it stems from personal preference and knowledge at the time. Suggestions for titles to be added are more than welcome.
Information about works of fiction related to coming of age was put in on two occasions, first preceding the launch of the website in October 2015, then by way of an update in early 2021. Added titles include both older works that have since come to my attention and recent publications.
For convenience of the reader, the new works are placed up front under each of the headings.